سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
693
تاريخ ايران ( فارسى )
انگليسى و مصادر امور پذيرفته شود عدهء زيادى بضرب تيغ و نيز از قحطى و خستگى در عرض راه جان سپردند و عدهء نفوسشان به پنجاه هزار نفر ( كه شايد نصف عدهء اصلى نفوس آنها بوده باشد ) تقليل يافت اين خروج و جلاى وطن ارامنه در يك درام جالب توجهى بقلم دوكينسى چنان روشن بيان شده كه آن مهاجرت يا فرار مغولان تورگو را از ولگا به ايلى تحت - الشعاع قرار داده است . امروز تشكيلات آشوريها كاملا تازه شده ، كارهاى تعليم و تربيتى و بهداشت و بازگشت محاسن اخلاقى در ميان آنها كه بوسيلهء مهربانى آميخته با سختگيرى صورت گرفته در عالم نوعپرورى يك موفقيت قابل ملاحظهاى بشمار ميرود كه خود پناهندگان آشورى نيز به آن قيمت گذارده و قدردانى ميكنند . ميسيون نظامى در تحت فرمان سرلشكر سرويلفريد مالسون حكومت هندوستان علاوه بر ميسيون دنسترويل ميسيون ديگرى به ماوراء قفقاز فرستاد . خطر عمومى كه براى هندوستان پيش آمده بود در فصل پيش مذكور افتاد . بنابراين هدف ميسيون مالسون اين بود كه بلشويكها را از كنترل و دست يافتن بر قسمت غربى جادهء آسياى مركزى و همچنين بندر كراسنوودسك بازدارد . در تابستان 1918 يك دستهء كوچكى از سربازان هندى كه من با ارسال چند افسر صفى و خارج صفى به آنان كمك نموده بودم بمشهد فرستاده شد . آنها مأمور بودند كه در اولين وهله خطوط نظامى شرق ايران را كه از طرف روسيه تخليه شده بود اشغال كنند . اين را هم نبايد نگفته گذاشت كه خط آهنى كه چندين سال قبل از جنگ بسوى نوشكى ساخته شده بود ادامه يافته در سال 1917 به دلباندين و در بهار سال 1918 به مرز ايران رسيد . از سر اين خطآهن يك سرويس باركشىهاى موتورى بسوى شهر هاى بيرجند و مشهد كه فاصلهء آن بالغ بر 400 ميل بود درست شد . خوشبختانه در اين جاده به موانع بزرگ طبيعى برخورد نشد و آن دائما اصلاح ميشد تا اينكه حاليه يكى از دارائىهاى پرقيمت دولت ايران بشمار ميرود . از اقامت سربازان هندى در شهر مدتى نگذشته بود كه حكومت بلشويك عشقآباد